| 7 |
|
न. |
ચોસઠ માંહેનું એક વિજ્ઞાન. પૃથ્વીચંદ્ર ચરિત્રમાં ૬૪ વિજ્ઞાન આ પ્રમાણે કહ્યાં છેઃ (૧) નૃત્ય, (૨) કવિત, (૩) ચિત્ર, (૪) વાદિત્ર, (૫) મંત્ર, (૬) યંત્ર, (૭) તંત્ર, (૮) વિજ્ઞાન, (૯) દંભ, (૧૦) જલકર્મ, (૧૧) ગીતજ્ઞાન, (૧૨) તાલવાયણ, (૧૩) મેઘવૃષ્ટિ, (૧૪) ફલકૃષ્ટિ, (૧૫) આરામરોપણ, (૧૬) આકારગોપન, (૧૭) ધર્મ વિચાર, (૧૮) શકુનસાર, (૧૯) ક્રિયાકલ્પ, (૨૦) સંસ્કૃતજલ્પ, (૨૧) પ્રાસાદરીતિ, (૨૨) ધર્મનીતિ, (૨૩) વર્ણિકાવૃદ્ધિ, (૨૪) સુવર્ણસિદ્ધિ, (૨૫) સુરભિતૈલકરણ, (૨૬) લીલાસંચરણ, (૨૭) ગજાશ્વનિરીક્ષણ, (૨૮) પુરુષસ્ત્રીલક્ષણ, (૨૯) વસુવર્ણભેદ, (૩૦) અષ્ટાદશલિપિપરિચ્છેદ, (૩૧) તત્કાલબુદ્ધિ, (૩૨) વાસ્તુસિદ્ધિ, (૩૩) વૈદ્યકક્રિયા, (૩૪) કામક્રિયા, (૩૫) ઘટભ્રમ, (૩૬) સારિપરિભ્રમ, (૩૭) અંજનયોગ, (૩૮) ચૂર્ણયોગ, (૩૯) હસ્તલાઘવ, (૪૦) શાસ્ત્રઘટવ, (૪૧) નેપથ્યવિધિ, (૪૨) વાણિજ્યવિધિ, (૪૩) મુખમંડન, (૪૪) શાલિખંડન, (૪૫) કથાકથન, (૪૬) પુષ્પગ્રથન, (૪૭) વક્રોકિત, (૪૮) કાવ્યશક્તિ, (૪૯) સારવેષ, (૫૦) સકલભાષાવિશેષ, (૫૧) અભિધાનજ્ઞાન, (૫૨) આભરણપરિધાન, (૫૩) નૃત્યોપવાર, (૫૪) ગૃહાચાર, (૫૫) રંધન, (૫૬) કેશબંધન, (૫૭) વીણાનાદ, (૫૮) વિતંડાવાદ, (૫૯) અંકવિચાર, (૬૦) લોકવ્યવહાર, (૬૧) વશીકરણ, (૬૨) વારિતરણ, (૬૩) પ્રશ્નપ્રહેલિકાજ્ઞાન અને (૬૪) ધર્મધ્યાન.
|