સવારીનું એક પશુ; અશ્વ (2) નદી કે દરિયાનું મોટું મોજું; લોઢ (3) ઘોડા જેવા આકારની જાડી નકશીદાર ખીંટી (4) ચાંપ – કળ (જેમ કે, બંદૂકનો) (5) મોટી ઘોડી; કોઈ વસ્તુ મૂકવા માટે બનાવેલું ઉભેડું ચોકઠું (6) ચાર પાંખડીનું કપાસનું કાલું (7) અંગૂઠાની પાસેની આંગળી ઉપર પહેરવાનું એક રૂપાનું ઘરેણું

અડિયલ કે હઠીલો છોકરો.

અશ્વ; નહિ વાગોળનારાં પશુમાંનું સવારીનું એક સુંદર ચોપગું પશું; તુરગ; હય. ઘોડાને પગે ફાટ નથી હોતી. તેને ખરી નહિ પણ ડાબલા જેવો આખો નખ હોય છે. સિંહની માફક એની ગરદન ઉપર વાળ હોય છે. આ પ્રાણી સવારી કરવામાં અને ગાડીએ તથા હળે જોડવાના કામમાં આવે છે. બધાં પ્રાણીઓમાં ઘોડો ખરેખરો નર ગણાય છે. કારણકે તેને એકલાને જ સ્ત્રીચિહ્ન એટલે સ્તન હોતાં નથી. બધાં જાનવરોમાં સુંદર બાંધો અને દેખાવપણાનો ગુણ ઘોડામાં જ જોવામાં આવે છે. ઘોડો એ સોંદર્ય અને ઉત્સાહની મૂર્તિ જ હોય એમ દેખાય છે. તે રંગે ધોળો, કાળો, રાતો, પીળો અથવા મિશ્ર રંગનો હોય છે. તેના અવાજને ખોંખારવું કે હણહણવું કહે છે. સ્વભાવે તે ગરીબ, હુકમ ઉઠાવનાર અને વફાદાર છે. ખડ અને ધાન્ય તેનો ખોરાક છે. ઘોડી ગર્ભાધાનથી ૧૧ મહિને અથવા તો ૩૪૫ દિવસે એક બચ્ચાંને જન્મ આપે છે. ઘોડાની આયુમર્યાદા ૨૭ વર્ષની મનાય છે. એમ કહેવાય છે કે ઘોડા પાસે સેતાન આવી શકતો નથી માઠા બનાવની ૪૦ દિવસ અગાઉ તેને ખબર પડે છે. જે ઘરમાં ઘોડો હોય ત્યાંથી બલા તથા દુ:ખ દૂર થઈ ઘ઼ણી આઝાદી ભોગવવાનું મનાય છે. રંગ અને ગુણ ઉપરથી ઘોડાની ચાર જાત માનેલી છ: બ્રાહ્મણ, ક્ષત્રિય, વૈશ્ય અને શૂદ્ર. બ્રાહ્મણ: આ ઘોડાના શરીરની વાસ ફળ અથવા દૂધ જેવી હોય. તે સ્વભાવે ગરીબ અને દયાળુ હોય. પાણીમાં મોઢું ડૂબાડી પાણી પીએ. તેને ઘેર રાખ્યાથી ધનવૃદ્ધિ થાય. ક્ષત્રિય: તેના શરીરની વાસ બકરા કે અગરૂ જેવી હોય. તે ચંચળ અને બળવાન હોય છે. પાણી પીતાં હોઠ બીડી ખરી ઠોક્યા કરે છે. તે લડાઈ માટે પસંદ થાય છે. વૈશ્ય: તેના શરીરની વાસ ઘી જેવી હોય છે. પાણી પીતાં તે નાકને પાણીમાં ડૂબાડે. શૂદ્ર: તેના શરીરની વાસ માછઠલી જેવી હોય. પાણી પીતાં તે પાણીને નાક અડાડતો નથી. સ્વભાવે તે ગુસ્સાબાજ અને બોજો ઉપાડવાના કામનો છે. ઘોડો ખરીદતી વખતે તેના ગુણદોષ તેના રંગ ઉપરથી પારખવામાં આવે છે. ખજૂરના જેવા રંગવાળો, અબલકી, જેનો આગલો અર્ધો ભાગ હરતાલના જેવા રંગનો પીળો હોય, જેનું માથું, કાન, ચારે પગ લાલ અને છાતી સફેદ હોય, જેના જમણો કાન લાલ અથવા કાળો હોય તે સારો ઘોડો ગણાય છે. ચક્રવાક, મલ્લિકાક્ષ, શ્યામકર્ણ, પંચકલ્યાણી અને અષ્ટમંગળ એ શુભ લક્ષણવાળા ઘોડા છે. ચક્રવાકનું શરીર પીળું અને પગ ધોળા મલ્લિકાક્ષનું શરીર જાંબુઆ રંગનું અને પગ ધોળા, શ્યામકર્ણનું શરીર ધોળું અને બીજા રંગ મિશ્રિત, પંચકલ્યાણીનું મોં અને પગ ધોળા તથા અષ્ટમંગળનાં મોં, કપાળ, પૂછડું, પગ અને છાતી સફેદ હોય છે. જુદા જુદા દેશમાં ઉત્પત્તિ મુજબ પણ ઘોડાને નામ અપાય છે: જેમકે, સિંધી, કાઠિયાવાડી, અરબી, કાબૂલી દક્ષિણી, પહાડી, પેગુ, મારવાડી, કચ્છી, માળવી, ઓસ્ટ્રેલિયન વગેરે. સિંધી ઘાડનું નાક બકરા જેવું ઊંચું હઈ તેની ચાલ રેતીમાં ચાલવા જેવી છે. કાઠિયાવાડી ઘોડો તીખો, શરીરે પાતળો અને દેખાવડો હોય છે. ઘોડાની સંખ્યાબંધ જાત છે: ફૂલમાળિયો, માણેક, બોરિયો, તાજણિયો, કેસરી, રેડિયો, માલિયો, બોદલિયો, લખિયો, કેશિયો, શિંગાળિયો, બાદરિયો, ચવરઢાળ, જખાદિયો, હરણિયો, મારૂચો, ડોલર, રેશમિયો, લખમિયો, વાગળિયો, બેગડિયો, ચટપંખો, નાગફણો, બહેરિયો, સારટિયો, રીમિયો, બાજળિયો, ચિંતામણી, અગરિયો, પરવાળિયો, મોરધજ, પારખમણી, પરૈયો, પોપટ, છલબલ, તોખારિયો, સાંકળિયો, કાબર, ઘૂમટી, કાલડી, કાગડિયો, પંખાળિયો, હસળિયો, મણિયો, આખાડિયો, રામપહા, કાળીભાર, પૂતળિયો, તેજો, ખંખારિયો, સળિયો, દાવલિયો, કોહાલ, રૂપાળિયો, હરડિયો, માકડો, છપરિયો, ચોટીલો, હીરાળો, માછલિઓ વગેરે. આ પ્રાણી મનુષ્યને જીવતાં જેમ ઉપયોગી છે તેમ મુઆ પછી તેની લાશમાંથી પણ ઉપયોગી ચીજો બને છે. પગનાં હાડકાંમાંથી છરીકાંટાના હાથા, પૂછડીના વાળનું કપડું, પાંસળી અને ગરદનને બાળીને તેનાં હાડકાંનો કોલસો અને ચામડામાંથી શિકારી બૂટ બને છે. તેની ખરી સાફ કરી તેમાંથી તેલ કાઢી લીધા પછી બાકી રહેલી કઠણ ચીજનાં લિખિયાં અને દાંતખોતરણી બને છે. ઊંચાઈ પ્રમાણે ઘોડા સાત જાતના છે: સાઠ આંગળ ઊંચો સાધુ, ચોસઠ આંગળ શ્રીવત્સ, અટસઠ આંગળ અહિલાદ, બોતેર આંગળ મનોહારી, છોતેર આંગળ વિજય, એંશી આંગળ વૈભવ અને ચોરાશી આંગલ ઊંચો ઘોડો શાન્ત કહેવાય છે.

અંગૂઠાની પાસેની પહેલી આંગળીએ પહેવાનું એક રૂપાનું ઘરેણું; કાંબી જેવી લંબગોળ વીંટી.

આધાર; લાગ; અવલંબન.

કપડાં વગેરે મૂકવાને ભીંતમાં ઘાલેલું ગોડાની મુખાકૃતિવાળું લાકડું; ઘોડા જેવા આકારની જાડી નકશીદાર ખીંટી.

ખેતર કે સીમાડાની હદ બતાવવા દાટવામાં આવતો પથ્થર; ખૂંટ; બાણ; ખાંભો.

ચાર પાંખડીનું કપાસનું કાલું.

ચોપટાનું પીળા રંગનું સોગઠું.

છાપરૂં સંચારતાં નેવાંની સંકડાશથી એક હારમાં બીજી હાર જોડી દેવી તે.

જેની ઉપર ચડીને ઊંચી વસ્તુ લેવાય અથવા ઊંચેનું કામકાજ થાય એવી નિસરણી.

જેની લંબાઈ, પહોળાઈ અને ઊંચાઈ અઢાર તસુથી ઓછી હોય નહિ એવો પથ્થર.

ત્રણની સંજ્ઞા.

દરજીના સંચામાં જેના વડે સાય ઊંચી નીચી થાય છે તે લોઢાનો કટકો.

ધાતુના તાર, વાળા અને ત્રાક વગેરે લોઢાની વસ્તુમાં પડેલો વાંક.

નવકાંકરીની રમતમાં કાંકરી જડવામાં વચ્ચે અટકાવ કરવો તે.

નુકસાન; ખોટ.

પોલકા ઉપર મૂકેલી કસબની દોરી.

બંદૂકના લિવિંગ ઉપર મૂકેલા કેપને ફોડવાનું સાધન;બંદુકની ચાંપ. કેપ ઉપર આ ઘોડો પડે ત્યારે કેપ તૂટે અને તેમાંથી અગ્નિ ઉત્પન્ન થાય ત્યારે બંદૂક છૂટે.

બે તરફ ચડઊતર કરવાનાં પગથિયાંવાળો ઊંચો બાંકડો.

ભરતી વખતે દરિયાના પાણીનો જોસબંધ પ્રવાહ નદીમાં ધકાયેલ ત્યારે સૌથી પહેલાં આવતું માથાપૂર મોજું; નદી કે દરિયામાં આવતું મોજું; તરંગ; લોઢ.

મટ્ટી ખોદકામમાં સપાટી જોવા માટે વચમાં રાખેલો અને જેની આસપાસ ખોદાણ કામ કરાય તે ટેકરો.

રંગ પૂરાવમાં રંગ લાગે નહિ તે ભાગ.

શેતરંજની રમતમાં વપરાતું એક મહોરૂં. તે અઢી ઘર ચાલે છે.

ઉચ્છ્રંખલ; ધાંધલિયું.

ગમે તે પ્રસંગમાં પોતાના સ્વભાવની ઉગ્રતા, હઠીલાઈ કે તુમાખીપણું બતાવનાર.

ત્વરિત ગતિવાળો.

સોથી સરસ ભાર વહેનાર; ખમતીધર.