પ્રભુ; પરમેશ્વર(2) સ્વામી; માલેક (3) રાજા

અગિયારની સંખ્યા બતાવનાર શબ્દ, કેમકે રુદ્રની સંખ્યા ૧૧ છે.

( પુરાણ ) ઈશાન દિશાનો દિગ્પાલ; અગિયારમાંનો એ નામનો રુદ્ર.

( જૈન ) ઉત્તર દિશામાં આવેલ પાતાળ કળશ એટલે કુંભનું નામ.

( પિંગળ ) એક વિષમજાતિ માત્રામેળ છંદ; ૨૯ ગુરુ ને ૧૦૦ લઘુ મળી ૧૨૯ વર્ણ અને ૧૫૮ માત્રાવાળો ગાહિની કુંડલિની છંદનો એક ભેદ.

કર્મનું ફળ આપવાના અધિકારવાળો દેવ.

કામદેવ.

કલેશ, કર્મ, વિપાક અને આશયના સંબંધ વિનાનો આત્મા.

ચૈતન્યાત્મા; ચૈતન્ય પુરુષ; સત્ત્વગુણની મુખ્યતાવાળી પ્રકૃતિમાં રહેલ ચૈતન્ય પુરુષ.

( તાંત્રિક ) છત્રીસ તત્ત્વોમાંનું એ નામનું ચોથું તત્ત્વ.

જગતનાં ઉત્પત્તિ, સ્થિતિ અને લય કરનારા માયારૂપી પરમાત્મા; સર્વશક્તિમાન સ્વામી; પરમેશ્વર; પ્રભુ; બ્રહ્મ; જેનામાંથી બધા પદાર્થ ઉત્પન્ન થાય, જેના થકી ઉત્પન્ન થઈ એ જીવ અને જેના તરફ એ જાય અને જેનામાં પ્રવેશ પામે છે તે સત્ત્વ. તેમનાં જ્ઞાન અને શક્તિ અનંત છે, અને ત્રણે કાળમાં તે બંધથી રહિત છે.

( જૈન ) જીન; અર્હત; બધાં કર્મોનો નાશ કર્યો હોય એવો આત્મા.

દેવોના ગુરુ બૃહસ્પતિના સંવત્સરના સાઠ માંહેનું અગિયારમું વર્ષ.

પારદ; પારો.

પિત્તળ.

મહાદેવ; શંકર; શિવ.

( પુરાણ ) મહાભારતના યુદ્ધમાં દુર્યોધનની બાજુનો એક રાજા. એ ક્રોધવશ નામના અસુરના અંશથી જન્મ્યો હતો.

( વેદાંત ) માયાની ઉપાધિવાળું ચૈતન્ય. જેમ વાદળામાં પડેલું આકાશનું પ્રતિબિંબ અને વાદળાએ રોકેલું આકાશ મેઘાકાશ કહેવાય તેમ માયામાં પડેલું ચેતનનું પ્રતિબિંબ ને માયાએ રોકેલું ચેતન ઈશ્વર કહેવાય છે.

( યોગ ) મોહના બંધન વગરનો માણસ.

રાજા; જનેશ્વર.

વિદ્યા, ધન વગેરેથી સમર્થ માણસ.

વિષ્ણુ; અચ્યુત. તે જગતની ઉત્પત્તિ, સ્થિતિ અને લય કરવાને સમર્થ છે. વળી ઐશ્વર્યવાન ઇંદ્ર વગેરે દેવતાના ઉપરી, ઇંદ્રિયોના સ્વામી, જગતતંત્રને ચલાવનાર, સર્વ પ્રાણીઓના નિયંતા અને સ્વામી પણ હઈ તે ઈશ્વર કહેવાય છે.

વ્યંતર દેવતાનો ઇંદ્ર.

શેઠ; ધણી; માલિક.

શ્રેષ્ઠ પુરુષ.

સર્વવ્યાપક જગતના કર્તા અને નિયામક; વેદમાં વપરાયેલું; રુદ્રનું એક નામ.

સૂબો ; પ્રાતનો હાકેમ.

સ્વામી; પતિ.

ઉત્તરમાં ઓરડી અને પશ્ર્ચિમમાં આલિંદ એટલે ઓટલાવાળું ઘર.

એક જાતનું ત્રિશાળ ઘર. તેના મોઢા આગળ ત્રણ આલિંદો એટલે ઓટલા હોય, તેની જમણી તરફ એક ઓટલો હોય અને તે ઘરનું મુખ ઉત્તર સામે હોય છે.

પૈસાદાર; શ્રીમંત.

શક્તિમાન; સમર્થ.

સત્તા ચલાવનાર.